به گزارش کردپرس، ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، تور گسترده خود در خاورمیانه را به پایان رساند که تمرکز آن بر ادغام نیروهای کرد با ارتش سوریه، اجرای توافق ۳۰ ژانویه در سوریه و تداوم مأموریت مبارزه با داعش بود.
این سفر در مقطعی انجام شد که منطقه شاهد دگرگونیهای ژئوپلیتیکی مهم و بیثباتی تازهای است؛ آن هم در شرایطی که تنشها میان دولت انتقالی سوریه با رهبری اسلامگرایان و اداره خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه افزایش یافته است.
این دومین سفر بارو به سوریه از زمان به قدرت رسیدن احمد الشراع در دمشق به شمار میرود. برنامه این سفر همچنین شامل توقفهایی در بغداد و اربیل برای دیدار با رهبران کرد و نخستوزیر عراق بود.
تأکید پاریس بر اجرای توافق ادغام
بارو در دمشق با اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه دیدار کرد و درباره تداوم مبارزه با داعش گفتوگو داشت. او در این دیدار بر ضرورت اجرای توافق ادغام امضا شده در ۳۰ ژانویه میان دولت انتقالی سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه تأکید کرد. بر اساس آن، نهادهای مدنی و ساختارهای نظامی مناطق کردنشین سوریه در چارچوب دولت مرکزی دمشق ادغام میشوند.
بر اساس این توافق، نیروهای دموکراتیک سوریه قرار است تحتعنوان یک «لشکر» و سه «تیپ» به ارتش سوریه بپیوندند. لشکر متشکل از سه تیپ در استان حسکه مستقر خواهد شد و یک تیپ جداگانه دیگر در شهر کوبانی، در استان حلب مستقر میشود.
وزیر خارجه فرانسه پس از این دیدار در شبکههای اجتماعی نوشت:
«این یک گذار مهم در مسیر شکلگیری سوریهای متحد است؛ سوریهای که در آن همه مؤلفههای این کشور متکثر احساس بهرسمیتشناختهشدن و کسب حمایت داشته باشند.»
فرانسه اعلام کرده که نقش «ضامن» اجرای این توافق را ایفا خواهد کرد. از جمله اولویتهای پاریس، نظارت بر رعایت آتشبس از سوی نیروهای کرد و ارتش عربی سوریه و همچنین تضمین بازگشت امن همه آوارگان به مناطق اصلی سکونتشان عنوان شده است.
این نخستین آتشبس میان شمال و شرق سوریه و دمشق نیست. در مارس ۲۰۲۵، مظلوم عبدی، فرمانده کل SDF، به دمشق سفر کرد و توافقی هشتمادهای با احمد الشراع امضا شد که بر ادغام نظامی، امنیتی و اداری و برقراری آتشبس سراسری تأکید داشت. با این حال، ماهها مذاکره نتوانست به درک مشترکی درباره نحوه اجرای عملی این ادغام منجر شود.
در پی توقف ناگهانی مذاکرات در ۴ ژانویه ــ اقدامی که به گفته مقامهای SDF تحت فشار ترکیه انجام شد ــ نیروهای دمشق حملهای گسترده به مناطق شمال و شرق سوریه آغاز کردند و ظرف چند هفته بیش از ۸۰ درصد این مناطق را به کنترل خود درآوردند.
اکنون امیدهایی وجود دارد که توافق جدید بتواند مسیری بهسوی ثبات پایدار ایجاد کند. با این حال، نگرانیهای جدی مطرح است مبنی بر اینکه این روند به تضعیف دستاوردهای کردهای شمال سوریه بینجامد؛ جمعیتی که طی ۱۴ سال گذشته منطقه خود را بهصورت خودگردان اداره کردهاند.
امینه عمر، عضو هیئت هماهنگی شورای زنان شمال و شرق سوریه، تأکید کرده که بسیاری از جزئیات توافق هنوز محل گفتوگو است. او در یک سمینار عمومی گفت:
«اگر بتوانیم نهادهایی را که در سطح محلی ایجاد کردهایم حفظ کنیم، اوضاع بهخوبی پیش خواهد رفت.»
او هشدار داد که هرگونه تلاش دمشق برای نابودی این نهادها و حقوق بهدستآمده، بهویژه در حوزه حقوق زنان، «فاجعهبار» خواهد بود.
حمایت از SDF و حقوق کردها
بارو همچنین به اربیل سفر کرد و با رهبران ارشد کرد سوریه از جمله مظلوم عبدی، الهام احمد ، رییس مشترک روابط خارجی اداره خودگردان و روهلات عفرین، فرمانده یگانهای مدافع زنان (YPJ)، دیدار داشت.
به گفته نیروهای دموکراتیک سوریه، محور گفتوگوها بر گامهای عملی اجرای توافق ۳۰ ژانویه، تداوم مبارزه با داعش و تضمین حفظ هویت و حقوق ویژه جامعه کرد متمرکز بوده است.
دمشق اصرار دارد که به حمایت از کردها پایبند است. در ۶ فوریه، تلویزیون دولتی سوریه برای نخستین بار در تاریخ خود پخش خبری به زبان کردی را آغاز کرد. همچنین فرمان شماره ۱۳ احمد الشراع که حقوق زبانی و فرهنگی کردها را به رسمیت میشناسد، ماه گذشته با استقبال بینالمللی مواجه شد.
با این حال، حملات خشونتآمیز ارتش سوریه به مناطق کردنشین، گزارشهای متعدد از نقض حقوق بشر و سوءرفتار با غیرنظامیان، موجب شده جامعه کرد سوریه این وضعیت را تهدیدی «وجودی» تلقی کند. این نگرانی در میان مسیحیان شمالشرق سوریه نیز دیده میشود.
منطقه با بحران انسانی نیز روبهروست. سازمان ملل اعلام کرده که بیش از ۱۷۰ هزار غیرنظامی در جریان درگیریهای اخیر آواره شدهاند. شهر کردنشین کوبانی ــ که بهدلیل نقش تاریخیاش در شکست داعش شناخته میشود ــ بیش از دو هفته است در محاصره ارتش سوریه قرار دارد. ساکنان این شهر خواستار مداخله بینالمللی برای توقف حملات شده و از فرانسه خواستهاند بر دمشق فشار وارد کند.
نگرانیها درباره داعش و ثبات منطقهای
بخش دیگری از سفر وزیر خارجه فرانسه به تهدید مداوم داعش اختصاص داشت. بارو بر ضرورت تداوم تلاشهای ائتلاف جهانی علیه داعش و تأمین امنیت اردوگاهها و بازداشتگاههای محل نگهداری اعضای این گروه و خانوادههایشان تأکید کرد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که صدها زندانی داعش پس از درگیریها و انتقال کنترل زندانها از اداره خودگردان به دولت انتقالی سوریه، موفق به فرار شدند. تحولات اخیر نگرانیهایی را درباره سوءاستفاده گروههای جهادی از خلأ امنیتی برای تجدید سازمان و انجام حملات جدید برانگیخته است. همین مسئله ایالات متحده را واداشت روند انتقال زندانیان داعش از سوریه به عراق را بهسرعت آغاز کند.
بارو تصریح کرد که «امنیت زنان و مردان فرانسوی نیز در اینجا در معرض خطر است». او همچنین از لزوم «حفظ دستاوردهای مشارکت ضدتروریسم با کردهای سوریه» و «تقویت ظرفیتهای ضدتروریسم سوریه» سخن گفت.
نقش فرانسه و چشمانداز آینده
فرانسه از دیرباز بهعنوان یکی از حامیان نیروهای کرد سوریه و اداره خودگردان شناخته میشود و نقش این نیروها در شکست داعش را به رسمیت میشناسد. سفر بارو نشانهای از تداوم تعهد پاریس به منطقه و تمایل این کشور برای اجرای موفق توافق ۳۰ ژانویه است.
در عین حال، فرانسه به دنبال بهرهگیری از فرصتهای اقتصادی جدید ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی نیز هست. بارو اعلام کرد پاریس در تلاش است «شرکتهای فرانسوی، بهویژه از طریق شورای بازرگانی فرانسه–سوریه و ابزارهای تأمین مالی عمومی که بار دیگر برای سوریه فعال میشوند» را بسیج کند.
در همین حال، نهادهای سیاسی و دیپلماتیک کرد در سراسر جهان احتمالاً فشار بر دولت فرانسه را ادامه خواهند داد تا این کشور بهعنوان ضامن توافق، نقش فعالتری ایفا کند. کنگره میهنی کردستان با صدور بیانیهای فوری، از جامعه بینالمللی خواسته است منطقهای حفاظتشده با نظارت بینالمللی ایجاد شود، حقوق قانونی و خودگردانی دموکراتیک کردهای سوریه تضمین گردد، فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی ملموس اعمال شود و برای جلوگیری از تشدید بیشتر بحران، اقدامات قاطع انجام گیرد.
نشریه آمارگی
نظر شما